De pont achter Centraal Station vertrekt elke paar minuten, kost niets en zet je in ongeveer vier minuten in een rustiger stad. De meeste eerste weekenden in Amsterdam spelen zich af binnen een wandelroute van negentig minuten rond dat station: twee museumrijen, een cruisekaartje uit een kiosk, diner op de Damrak. Mensen gaan naar huis met een ansichtkaart in hun hoofd in plaats van een stad. De betere versie van dezelfde achtenveertig uur betekent vooral: uit die lus stappen in plaats van er dieper in te duiken.
Vrijdagavond als niemand het eens kan worden
Foodhallen Amsterdam (Oud-West, in de oude tramremise van De Hallen) bestaat voor het moment dat vier mensen vier verschillende avondmaaltijden willen. Meer dan twintig keukens omringen één bar, kleine gerechten kosten € 6-14 en drankjes € 4-9, en niemand hoeft te doen alsof hij hetzelfde wilde. Het is alleen walk-in met gedeelde zitplaatsen en geen reserveringen voor de publieke verdieping, dus de regel is simpel: kom voor 18.00 uur, bezet een tafel en splits dan op om te bestellen. Op vrijdag- en zaterdagavond na dat uur is het er stampvol en eet je staand. Voor grotere groepen gaat het via [email protected], al kun je voor minder dan acht beter gewoon vroeg binnenlopen.
Daarna loop of rijd je terug richting centrum voor Proeflokaal Wynand Fockink (Centrum, in een steegje op twee minuten van de Dam), een 350 jaar oude jeneverproeflokaal dat het merendeel van de menigte op de Damrak nooit vindt. Het is er piepklein: alleen staan, geen reserveringen, geen tafel om vast te houden. Een glas kost € 6-9 en proeverijen beginnen rond € 20. Je buigt voor het glas in plaats van het op te tillen, want het glas is tot over de rand gevuld en anders draag je het. Na 18.00 uur ontstaan er rijen, en een groep van meer dan zes loopt de steeg in, wat prima is bij droog weer en ellendig in november.
Als de avond door wil gaan, is Hannekes Boom (Oosterdok, tien minuten lopen oostwaarts van Centraal) een andere stad dan de straten rond het station. Het is gebouwd van hergebruikt hout, biertjes kosten € 4-6, eten € 8-18, en het blijft op vrijdag en zaterdag open tot 03.00 uur. Het is ook een van de weinige centrale plekken die voor een grote groep zijn gemaakt: gezelschappen van dertig of meer krijgen een prijsopgave, en je kunt per boot aankomen als je er een hebt.
Zaterdagochtend is taart of markt, niet beide
Twee goede zaterdagochtenden liggen aan tegenovergestelde uiteinden van de stad, en proberen beide voor het middaguur te doen verpest ze allebei.
Winkel 43 (Jordaan, op de hoek van de Noordermarkt) wordt algemeen beschouwd als de bakker van de beste appeltaart van Amsterdam, en de reden is planning: er wordt de hele dag door gebakken in plaats van één ochtendbatch, dus een punt om 15.00 uur is net zo goed als een om 09.00 uur. Taart met slagroom kost ongeveer € 6, ontbijt en lunch € 8-16. Reserveren kan, maar het nuttige advies gaat over timing. Het terras op de stoep is de enige realistische groepsoptie, en zaterdag halverwege de ochtend, wanneer de Noordermarkt buiten de deur draait, is het slechtst denkbare moment om met zes mensen aan te komen. Het opent om 07.00 uur op maandagen en zaterdagen. Ga dan en je hebt het rijk alleen.
Albert Cuypmarkt (De Pijp) is de grootste straatmarkt van het land en de ruggengraat van de buurt: een kilometer kramen zonder deur, zonder limiet en zonder enig groepsprobleem. De markt loopt van maandag tot zaterdag, 09.30 tot 17.00 uur, en is gesloten op zondagen, wat veel weekendgangers verrast die hem voor hun laatste ochtend hadden gepland. Erlangs lopen is gratis; streetfood kost € 2-8. Koop hier je stroopwafel heet van het ijzer en je rauwe haring bij een marktkraam in plaats van bij een balie bij het station, en je begrijpt waarom de stationsversie niet de moeite van het eten waard is. Het rustige uur is het eerste, voor 11.00 uur.
Het gratis halfuur varen over het IJ
De ponten vanaf de kades achter Centraal zijn gratis, nemen fietsen mee en varen constant. Het is de goedkoopste boottocht van Amsterdam en de enige zonder ingesproken commentaar.
A'DAM Lookout (Overhoeks, Noord, direct vanaf de Buiksloterwegpont) is het uitkijkplatform in de toren die je vanaf het station ziet. Entree kost ongeveer € 15-17,50, de Over The Edge-schommel € 7,50 extra, en een premiumticket van circa € 25 bundelt drankjes. Eén entree dekt het dek, de schommel en de Madam skybar boven, die op vrijdag- en zaterdagavond dj-sets draait en geen dresscode aan de deur handhaaft. Walk-in of online werkt beide en groepen zijn geen probleem. Ga laat in de middag in plaats van rond het middaguur: het licht doet het werk, en het dek loopt leeg tussen de middagmenigte en het avondpubliek van de bar.
Blijf aan de noordkant en neem de NDSM-pont westwaarts voor Pllek (NDSM, Noord), de echte reden om 's middags over te steken. Zand onder je voeten, elke tien minuten een scheepshoorn, en de skyline die je vanaf de overkant fotografeerde nu op comfortabele afstand. Hoofdgerechten kosten roughly € 18-28 en de keuken sluit om 22.00 uur. Het strandterras slokt een grote groep op zonder dat iemand het merkt, groepen kunnen er lunchen en dineren, en er is ruimte voor privé-evenementen. Het terrein heeft jarenlang een herontwikkelingswolk boven zich gehad; die is nu uitgesteld tot 2028, dus het is er voor deze trip en de komende paar.
Tussen de twee pontaanlegplaatsen is Café de Ceuvel (Buiksloterham, Noord, twintig minuten lopen of een kort ritje vanaf de Buiksloterwegpont) een cleantech-experiment dat toevallig een heel goede bar is. Het hele terrein is gebouwd op grondzuiverende planten, alles wat geserveerd wordt is plantaardig, en gerechten kosten € 7-18. Het is gesloten op maandagen en opent vanaf 12.00 uur van dinsdag tot zondag, en groepen van acht of meer boeken via hun online systeem. Het past bij een trage, zonnige middag en het past bij niemand die haast heeft.
Het museum waar je gewoon binnen kunt lopen
STRAAT Museum (NDSM, Noord, een paar minuten van het terras van Pllek) is het museum voor mensen die juist naar Amsterdam kwamen om een museumrij te vermijden. Het is een street-artcollectie in een enorme voormalige scheepswerf. Tickets voor volwassenen zijn € 21,50, studenten € 16,50, jongeren € 11,50, en onder 13 jaar is het gratis. Op de eerste vrijdag van de maand is alles € 15. Tickets zijn zelden uitverkocht, dus je kunt op de dag zelf beslissen, en de schaal van de hal betekent dat een groep zich nooit opgesloten voelt. Rondleidingen en groepsboekingen lopen via de website als je structuur wilt.
De hal wordt nauwelijks verwarmd. Tussen ongeveer oktober en april wil je het jack dat je buiten zou dragen, niet het jack dat je zou meenemen.
Twee stille plekken in het oude centrum
Begijnhof (Centrum, door een laag deurtje aan het Spui) is de stilste plek in de oude stad en ligt op 400 meter van de luidruchtigste. Het is een binnenplaats met huizen rond een gazon, dagelijks open van 10.00 tot 18.00 uur, gratis toegankelijk, en het zijn de huizen van mensen, wat precies het punt is. Groepen van meer dan twaalf zijn niet toegestaan en gastheren sturen ze bij de poort weg. Geen fietsen, geen koffers, niet eten, en stilte wordt verzocht in plaats van gesuggereerd. Ga met twee of drie, houd je stem laag en blijf tien minuten in plaats van dertig.
Café 't Smalle (Jordaan, aan de Egelantiersgracht) is het bruine café dat mensen voor zich zien als ze bruin café zeggen, en het heeft dat recht verdiend, want het is sinds 1786 dezelfde ruimte. Biertjes kosten € 4-6 en barhapjes € 5-10. Het is binnen piepklein en neemt geen reserveringen aan, dus vier of vijf mensen is het praktische maximum; de ponton aan de gracht vult zich zodra de zon tevoorschijn komt en blijft vol. Op een doordeweekse middag krijg je het tafeltje aan het water. Op zaterdagavond krijg je een plek aan de bar, wat ook geen slechte uitkomst is.
Bier onder een molen, diner in een kas
Brouwerij 't IJ — Proeflokaal De Molen (Oost, tien minuten fietsen oostwaarts van het centrum) is een werkende brouwerij in de schaduw van een molen uit 1725. Biertjes kosten ongeveer € 4-6, het is walk-in zonder reserveringen voor de proeflokaal, en het terras onder de molen neemt op een droge middag met plezier een grote groep op. Brouwerijtours boek je apart. Let op de openingstijden: meestal 14.00 tot 20.00 uur, dus dit is een middagstop in plaats van een avondje uit. Mensen komen om negen uur aan en treffen de luiken gesloten.
Voor het ene diner waar je de dag omheen wilt plannen, serveert De Kas (Park Frankendael, Oost) een vast menu voor de hele tafel in een werkende kas, waarbij veel van wat je eet dezelfde ochtend een paar meter verderop is geplukt. Het heeft een Michelinster plus een Groene ster, vaste menu's kosten roughly € 70-110, en het is gesloten op zondagen zonder zaterdaglunch. Boek weken vooruit. Dit is een bewuste tocht oostwaarts in plaats van iets waar je toevallig binnenloopt, en privé-dining en groepsboekingen worden aangeboden voor een tafel die de volle aandacht van de zaal wil.
Neem de grachten zelf in plaats van een stoel te kopen
Een cruise met kaartje zet je achter glas met een ingesproken stem. Mokumboot (opstapplaatsen in Centrum, De Pijp, Oost, Zuid, de Amstel, RAI en Weesper) verhuurt je in plaats daarvan een kleine open boot: geen vaarbewijs nodig, tot acht personen, de schipper moet 18 jaar of ouder zijn. Prijzen beginnen vanaf € 97,50 voor twee uur per boot en je mag eigen eten en drinken meenemen, dus gedeeld door acht is het goedkoper dan een cruisekaartje en kies je zelf de route. De aanlegplaats in Westerpark is gesloten, dus controleer bij welke opstapplaats je echt hebt geboekt voordat je de stad doorloopt naar de verkeerde.
Boek vooruit voor een tijdslot op zaterdagmiddag, en neem het vroegste dat je aankunt. De grachten worden druk tegen het midden van de middag bij mooi weer, en bij een brug in de rij ontdek je pas hoe een boot die je nog nooit hebt gevaren reageert.
Als het plan in duigen valt, ga naar Westergas
Sommige middagen overleeft geen enkel plan het weer of de groep. Westergas (Westerpark, een kort ritje ten westen van Centraal) is een voormalige gasfabriek die is omgetoverd tot cultuurpark, gratis toegankelijk, met bars, een bakkerij, restaurants, tentoonstellingen, een openluchtbioscoop en het pas heropende Gashouder-podium op één terrein. Evenementen en bioscoopkaartjes kosten €10-40. Een groep zonder vast plan kan langskomen en iets vinden, en dat is wat je wilt om 16:00 op een grijze zondag. Check het programma voordat je de stad doorkruist, want het verschil tussen een grootse avond en een lege binnenplaats is wat er toevallig te doen is.
Vervoer, betalen en timing
Trams en metro's accepteren direct een contactloze bankkaart of telefoon. Check in en uit, en zorg dat je zeker uitcheckt, want een gemiste uitcheck kost je het maximumtarief. Een GVB-dagkaart is alleen logisch als je meer dan ongeveer vier keer per dag rijdt; het grootste deel van dit weekend is te voet of met de gratis IJ-veerponten te doen. Neem één warme laag meer mee dan de voorspelling suggereert, want de wind komt van het water en de STRAAT-loods is onverwarmd.
Wat geld betreft: Nederland is kaart-eerst en sommige plekken nemen helemaal geen contant geld aan, terwijl sommige marktkraampjes alleen contant geld nemen. Neem €20-30 in briefjes en munten mee voor de Albert Cuypmarkt. Een debitcard wordt betrouwbaarder geaccepteerd dan een buitenlandse creditcard bij Nederlandse betaalautomaten, wat mensen bij de kassa verrast.
Wat timing betreft: de twee dingen die weekends verpesten zijn zondag en maandag. De Albert Cuypmarkt is gesloten op zondag en De Kas sluit dan ook; Café de Ceuvel is gesloten op maandag. Bouw zaterdag rond de markt en het water, en laat zondag voor Noord, het Begijnhof en een lange lunch.
Wat budget betreft: een eerlijke volle dag zonder het kasdiner komt neer op ongeveer €60-80 per persoon: marktontbijt, gratis veerponten, een museum van €21,50, een boot gedeeld door acht, en biertjes in bruine cafés van €4-6. Tel de toren en de schommel erbij op en je zit bijna op €100. Verblijf in Oud-West, De Pijp of de Jordaan in plaats van naast het station, dan loop je naar het meeste hiervan; vergelijk tarieven met de Amsterdam hotelzoeker voordat je iets boekt binnen zichtafstand van de Damrak. Voor de wijdere stad behandelt de Amsterdam-gids wat buiten een eerste weekend valt.
